Ev programı kişiye göre seçilmeli
Bel ağrısının nedeni ve kişinin ihtiyaçları aynı olmayabilir. Aşağıdaki kısa tarifler bir hareket listesi sunar; herkesin her gün uygulaması gereken bir program değildir. Yeni bir ev programına başlamadan önce şikâyetinizin hekim tarafından değerlendirilmesi ve uygun hareketlerin fizyoterapistle seçilmesi gerekir.
WHO'nun resmî açıklaması, yetişkinlerde kronik primer bel ağrısı için eğitim, öz bakım ve egzersiz programlarını kişiye göre düzenlenen bütüncül bakım içinde ele alır. Bu kapsam, her bel ağrısına veya aşağıdaki tek tek hareketlere uygunluk onayı değildir.
Egzersize başlamadan önce
Hangi hareketlerin size uygun olduğunu, nasıl uyarlanacağını, tekrar ve bekleme sürelerini fizyoterapistinizle konuşun. Size gösterilmemiş bir hareketi bu metne bakarak programınıza eklemeyin. Keskin, şiddetli veya artan ağrıda hareketi sürdürmeyin; yeni veya değişen şikâyetlerinizi hekiminize bildirin.
Temel Bel Egzersizleri
1. Pelvik Tilt (Pelvis Eğimi)
Sırt üstü yatın, dizlerinizi bükün ve tabanlarınızı yere basın. Karın kaslarınızı sıkarak belinizi yere doğru bastırın. Size gösterilen süre boyunca koruyun ve gevşeyin.
Bu egzersiz, derin karın kaslarını aktive etmeye ve bel bölgesindeki kas kontrolünü artırmaya yöneliktir. Tekrar ve sıklık için ortak bir sayı verilmez.
2. Köprü (Bridge)
Sırt üstü yatarken dizlerinizi bükün. Karın ve kalça kaslarınızı sıkarak kalçanızı yerden kaldırın. Omuzlardan dizlere düz bir çizgi oluşturun. Size gösterilen aralıkta yavaşça indirin.
Köprü egzersizi, gluteal kasları ve hamstringleri çalıştırmaya yönelik bir hareket örneğidir.
3. Kedi-Deve (Cat-Cow)
Eller ve dizler üzerinde masa pozisyonuna gelin. Nefes verirken sırtınızı tavana doğru yuvarlayın (kedi). Nefes alırken sırtınızı çukurlaştırarak başınızı yukarı kaldırın (deve). Hareket aralığını ve süreyi kişisel planınıza göre ayarlayın.
Bu, omurga hareketi içeren bir örnektir.
4. Diz-Göğüs Germe
Sırt üstü yatarken bir dizinizi ellerinizle kavrayarak göğsünüze doğru çekin. Size gösterilen süre boyunca koruyun. Diğer bacakla tekrarlayın. Tekrarı kişisel planınıza göre belirleyin.
Bu hareketin size uygunluğunu değerlendirmede konuşun.
5. Kuş-Köpek (Bird-Dog)
Eller ve dizler üzerinde masa pozisyonunda, karşılıklı kol ve bacağı aynı anda uzatın. Örneğin sağ kolunuzu öne, sol bacağınızı arkaya doğru uzatın. Size gösterilen biçimde taraf değiştirin.
Bu egzersiz, core stabilizasyonunu geliştirmeye yönelik hareketlerden biridir.
6. Yan Yatış Bacak Kaldırma
Yan yatın, alt bacağınız hafif bükük olsun. Üst bacağınızı düz tutarak yavaşça yukarı kaldırın ve indirin. Size gösterilen biçimde diğer tarafa geçin.
Kalça abduktör kaslarını güçlendirerek pelvik stabiliteyi desteklemeye yöneliktir.
Esneklik Egzersizleri
Hamstring Germe
Sırt üstü yatarken bir bacağınızı düz olarak yukarı kaldırın. Havlu veya bant yardımıyla bacağınızı kendinize doğru çekin. Size gösterilen süre boyunca koruyun. Germe sınırını fizyoterapistinizle belirleyin.
Piriformis Germe
Sırt üstü yatarken sol ayak bileğinizi sağ dizinizin üzerine koyun. Sağ dizinizi ellerinizle kavrayarak göğsünüze doğru çekin. Size gösterilen süre boyunca koruyun. Yayılan ağrı varsa bu hareketi kendi başınıza seçmeyin.
Programı günlük yaşamınıza uyarlamak
Bir kontrol görüşmesinde seçilen hareketleri nasıl uyguladığınızı, zorlandığınız noktaları ve günlük yaşam hedeflerinizi konuşun. Her hareketi yapmak, her gün aynı süreyi ayırmak veya aynı hızla ilerlemek zorunlu değildir. Seans planlaması ve sık sorulan sorular bu görüşmeye hazırlanmak için okunabilir.
Bel fıtığı hakkında genel bilgi ayrı konu sayfasında yer alır. WHO rehberinin kapsamı, altta yatan hastalığa bağlı bel ağrısı, gebelik veya cerrahi sonrası durumlar için kişisel öneriye genişletilmemelidir. Resmî kılavuzun kapsamı bu ayrımı açıklar; kılavuz bu listedeki hareketlerin dozunu belirlemez.